Magazin / Start IZDVOJENO

U zemlji u kojoj se svaka međunarodna pažnja proglašava velikim priznanjem, dodjela nagrade lideru SNSD-a  Miloradu Dodiku na jednom američkom univerzitetu predstavljena je kao dokaz globalnog ugleda. No, kada se zagrebe ispod površine, postavlja se jednostavno pitanje: da li je riječ o stvarnom međunarodnom priznanju ili tek o događaju ograničenog dometa sa snažnim političkim značenjem?

Prije svega, Judson University nije institucija koja u međunarodnim akademskim ili političkim okvirima ima naročitu težinu. Riječ je o manjem, privatnom, nižerangiranom i religijski orijentisanom (Baptistički / evangelikalni ) univerzitetu, članu konzorcija hrišćanskih koledža u kojem je jak religijski uticaj na obrazovanje i život studenata. Njegov uticaj uglavnom je lokalnog karaktera što jasno ukazuje na njihov ograničen domet. 

Epizoda ograničenog dometa

Događaj na kojem je Dodik dobio priznanje organizovan je u okviru World Leaders Forum, platforme na kojoj Univerzitet godinama ugošćava političke i javne ličnosti. Kroz taj forum prošli su i poznati zapadni političari poput George W. Bush ili Tony Blair, ali važno je naglasiti da njihovo prisustvo ne znači i postojanje standardizovane, prestižne nagrade kakva postoji u okviru globalno priznatih institucija.

Drugim riječima, razlika između gostovanja i nagrađivanja ovdje nije jasno institucionalno definisana. Nagrade se ne dodjeljuju kroz transparentan međunarodni proces, niti postoji širi akademski ili politički konsenzus o njihovom značaju. U praksi, riječ je o priznanjima koja su vezana za sam Univerzitet i događaj, i njegov događaj  niti ima širu reputaciju niti značaj. Univerziteti imaju donatore i političke veze, mreže koje favorizuju određene goste, a pozivi mogu biti povezani s finansijskim ili ideološkim interesima. Dodjela nagrada zapravo želja je da stvore utisak da je univerzitet važniji nego što zapravo i jeste.

U tom kontekstu treba posmatrati i priznanje dodijeljeno Miloradu Dodiku. Dok se u domaćem političkom prostoru ono predstavlja kao potvrda međunarodnog ugleda, reakcije izvan tog kruga su znatno suzdržanije. Američki mediji, uključujući lokalne izvore iz Illinoisa, o ovom događaju izvještavali su prije svega kroz prizmu kontroverze — protesta dijaspore i kritika zbog Dodikovih ranijih političkih stavova.

Istovremeno, izostala je šira pažnja velikih međunarodnih medija. Nema ozbiljnog odjeka u globalnim redakcijama, nema analitičkih osvrta u vodećim svjetskim novinama, niti pokušaja da se ova nagrada kontekstualizuje kao događaj od šireg značaja. To dodatno potvrđuje da je riječ o epizodi ograničenog dometa, čiji se značaj u najvećoj mjeri proizvodi unutar domaćeg političkog narativa.

Nisu ni znali za njega

Zato se ključno pitanje ne odnosi na samu formalnu činjenicu dodjele priznanja — ona je nesporna — nego na njegovo značenje. A to značenje, kada se izuzmu političke interpretacije, ostaje znatno skromnije nego što se pokušava predstaviti.

U konačnici, ovakvi događaji više govore o potrebi političkih aktera da potvrdu traže izvan vlastitog prostora nego o stvarnom međunarodnom priznanju. Jer između simbolike i stvarnog ugleda često postoji razlika — i upravo u toj razlici leži suština ove priče.

Zanimljivo je i to da pojedini mediji i izvori navode tvrdnje da Univerzitet ranije nije ni znao za Dodika dok nisu uključeni lobisti i donatori, odnosno da je  priznanje rezultat lobiranja, a ne međunarodnog ugleda te da je ovo još jedan u nizu lobističkih poteza za Milorada Dodika.

Milioni dolara za politički uticaj i ukidanje sankcija

Podsjećamo, u posljednjim godinama, političko djelovanje Milorada Dodika u Sjedinjenim Američkim Državama  dovodi se u vezu sa organizovanim lobističkim kampanjama, čiji je cilj promjena američke politike prema Bosni i Hercegovini, ali i ukidanje sankcija uvedenih njemu i njegovom političkom okruženju.

Strani mediji, uključujući Reuters, The Washington Post i The New York Times, otkrivaju da se radi o višeslojnoj i finansijski zahtjevnoj strategiji. Prema tim izvještajima, vlasti Republike Srpske i povezani akteri uložili su stotine hiljada do nekoliko miliona američkih dolara u lobističke i PR aktivnosti u Washingtonu.

Jedan od najčešće spominjanih aranžmana uključuje angažman bivšeg guvernera Illinoisa Roda Blagojevicha, koji je, prema dostupnim ugovorima, bio plaćen da lobira u SAD-u u korist ukidanja sankcija i političke rehabilitacije Dodika i njegovog kruga. Prema istraživačkim izvorima, takvi ugovori nisu u potpunosti transparentni, a dio njih uključuje iznose koji se procjenjuju na desetine hiljada dolara mjesečno za pojedine lobističke angažmane.

Dodatno, izvještaji pokazuju da je u jednom periodu lobistička kampanja Republike Srpske koštala čak i do 300.000 američkih dolara mjesečno, posebno u fazama intenzivnog političkog pritiska u Washingtonu, kada se pokušavalo uticati na odluke o sankcijama i diplomatskom statusu Dodika.

Analitički centri poput Just Securityja navode da ukupna vrijednost angažovanih lobističkih i PR ugovora u SAD-u ide u milionske iznose, uključujući višestruke firme, političke konsultante i mreže povezane s američkim političkim krugovima, posebno onima bliskim republikanskom establišmentu i Trumpovom političkom okruženju.

Prema pisanju Reutersa i drugih međunarodnih medija, ključni cilj ovih aktivnosti bio je ublažavanje ili ukidanje američkih sankcija, promjena narativa o Dodiku u američkoj javnosti, jačanje političkog legitimiteta Republike Srpske u međunarodnim krugovima.

Džaba ste krečili

U pojedinim slučajevima, lobiranje je uključivalo i direktan rad s političkim figurama i PR mrežama koje su povezane s bivšim visokim američkim zvaničnicima, što dodatno pokazuje da se radi o sofisticiranoj i politički motivisanoj strategiji uticaja. Istraživački mediji poput Balkan Insighta ukazuju na pokušaje oblikovanja javnog mnijenja kroz društvene mreže i alternativne medijske kanale, posebno usmjerene prema američkoj političkoj desnici.

U tom kontekstu, pojedini potezi poput javnih događaja, međunarodnih foruma i simboličkih priznanja — uključujući i dodijeljeno priznanje na Judson University u okviru World Leaders Forum — u dijelu analitičke javnosti posmatraju se kao dio šireg nastojanja da se politički imidž dodatno ojača na međunarodnoj sceni. 

U širem kontekstu, dio tih aktivnosti povezuje se i sa medijskim i političkim kampanjama koje pokušavaju redefinisati percepciju Dodika u SAD-u — od sankcionisanog političara do aktera koji se predstavlja kao legitimni predstavnik interesa jednog entiteta u Bosni i Hercegovini, približiti ga administraciji  Donalda Trumpa kojem se već dugo dodvorava i u njemu vidi političku priliku i saveznika.

Međutim, uprkos tim naporima, američki mainstream mediji uglavnom izvještavaju o ovim aktivnostima kroz prizmu kontroverzi, sankcija i političkih pritisaka, bez šireg narativa o „međunarodnom uspjehu“, što pokazuje jasnu razliku između domaće percepcije i međunarodnog konteksta.

Dok se u regionu ovakvi događaji često predstavljaju kao potvrda međunarodnog legitimiteta, u širem globalnom kontekstu oni ostaju ograničenog dometa i uglavnom vezani za teme lobiranja, sankcija i političkog uticaja.

ČITAJTE I OVO

Dodik demokrata: Chicago je srpski grad; Ne upoređujem se s Trumpom, ali ...