Život / Kultura

Dana 9. oktobra 2025. godine, u Svečanoj sali Rektorata Univerziteta u Sarajevu održana je konferencija posvećena 120. godišnjici rođenja akademika prof. dr. Hamdije Ćemerlića, jednog od najznačajnijih bosanskohercegovačkih pravnika, univerzitetskih profesora i intelektualca u službi društva i države. Konferenciju je organizovao Pravni fakultet Univerziteta u Sarajevu u saradnji sa Rektoratom Univerziteta u Sarajevu, Akademijom nauka i umjetnosti BiH, Fakultetom islamskih nauka, Fakultetom političkih nauka, a pod pokroviteljstvom člana Predsjedništva Bosne i Hercegovine, dr. Denisa Bećirovića.

Tokom šest panelnih sesija 15 izlagača (među kojima su bili njegovi savremenici; njegovi bivši studenti i fakultetske kolege) govorilo je o univerzalnim idejama i pravnoj misli akademika Ćemerlića, koje i dan-dana, iako izrečene prije 90 godina, su aktuelne i nude odgovore na goruća društvena i pravna pitanja u BiH. Na drugom mjestu, posebno pažnju je iziskivao njegov akademski rad kao nastavnika na Višoj islamsko-teološkoj školi, gdje je bio biran u zvanje docenta, vanrednog profesora i bio bibliotekar; potom kao redovnog profesor na Pravnom fakultetu u Sarajevu (gdje je predavao Ustavnog pravo i Istoriju narodne vlasti), te na Islamskom teološkom fakultetu. Za svaku od svojih uloga, Ćemerlić je samostalno priprema nastavne planove i programe te skripte - savremene udžbenike.

U naročitom fokusu je bio angažman akademika Ćemerlića koji je prevazilazio njegovu ulogu akademskog radnika i nastavnika, a naročito kao istaknutog člana narodnooslobodilačkog pokreta i jednog od ključnih aktera u obnovi državnosti BiH tokom Drugog svjetskog rata; aktivnog člana rukovodećih tijela različitih udruženja kao što su Hurrijet, Jadranska straža, Gajret i Preporod; dekana Pravnog fakulteta i rektora Univerziteta u Sarajevu; osnivača i rektora Islamskog teološkog fakulteta; člana Akademije nauka i umjetnosti BiH; predsjednika Vrhovnog islamskog starješinstva SFRJ i nositelja drugih funkcija u Islamskoj zajednici, među kojima i predsjednika Savjeta Gazi Husrev-begove biblioteke.

Na prvom panela koji je bio posvećen obnovi bh. državnosti, naglašena je uloga akademika Ćemerlića u uspostavljanju BiH kao zasebne federalne jedinice u Jugoslaviji i pripremanju akata sva tri zasjedanja ZAVNOBIH, a naročito ukazano da vokabular i rukopis ukazuju na njegovo autorstvo Deklaracije o pravima čovjeka i građanina, koja je donesena na Drugom zasjedanju ZAVNOBIH-a. Drugi panel je bila prilika da se razmatraju stavovi Ćemerlića o izbornom sistemu, kao pitanju o kojem je napisao svoju doktorsku disertaciju; odnosno o federalizmu i odnosima između federacije i federalnih jedinica, i poukama za savremene izazove bh. federalizma. U narednom panelu diskusija je imala za predmet značaj Ćemerlića za osnivanje, održivost i stabilnost Islamskog teološkog fakulteta, danas Fakultet islamskih nauka; Ćemerlićevu ulogu u promociji normativne kulture unutar Islamske zajednice, te razvoju njenog normativnog sistema; te u konačnici Ćemerlićeva promišljanja o sudbini hilafeta. Četvrti panel je stavio u fokus Ćemerliće naučni doprinos afirmaciju Muslimana kao nacije, a naročito u okviru naučnog projekta kojim je rukovodio, pod nazivom: "Stav Muslimana BiH prema nacionalnom opredjeljenju". Pored toga, ukazano je na njegovu ulogu u etabliranju političkih nauka u BiH. Posljednji panel se je ticao njegovog rada na Višoj islamskoj-šerijatska škola (1938-1942.) te na koji način je ostvaren personalni i nastavni kontinuitet između Više škole i Pravnog fakultet u Sarajevu, koji je osnova 1946. godine.

Tokom konferencije je prikazan dokumentarni film Radio-televizije Federacije BiH o akademiku Ćemerliću, autorice Ehlimane Hodžić te postavljena izložba zaposlenika Gazi Husrev-begove biblioteke. Također, dodijeljene su nagrade studentima doktorskih studija u Bosni i Hercegovini za najbolje radove o kritičkom preispitivanju djelu i javnog života akademika Ćemerlića, pod finansijskim pokroviteljstvom porodice Ćemerlić. Prvu nagradu osvojio je Meho Manjgo, doktorand na Fakultetu islamskih nauka Univerziteta u Sarajevu, za rad „Ključne funkcije akademika Hamdije Ćemerlića u Islamskoj zajednici“. Drugu nagradu dobio je Filip Novaković, doktorand na Pravnom fakultetu Univerziteta u Zenici, za rad „ZAVNOBiH kao temelj savremene državnosti Bosne i Hercegovine: ustavnopravna misao akademika Hamdije Ćemerlića u svjetlu kontinuiteta bosanskohercegovačke državnosti“. Treću nagradu osvojio je Mirza Hasić, doktorand na Pravnom fakultetu Univerziteta u Sarajevu, za rad „Uloga Hamdije Ćemerlića u oblikovanju muslimanske nacije, njenom priznanju i afirmiranju“.

Pored toga što je konferencija doprinos borbi protiv (ne)kulture zaborava prvaka bh. prošlosti, naročito pravničke i one  visokoškolskog obrazovanja,  ona je nanovo potvrdila da Hamdija Ćemerlić ostaje plemeniti primjer života angažovanog i društvenog odgovornog intelektualca i akademskog radnika, koji je u najbremenitinijim vremenima za opstanak, kasnije i razvoj države i bh. nacije ispunio očekivanja historije.

Kao rezultat ove konferencije, svi radovi i izlaganja bit će objedinjeni u jedinstvenom zborniku koji će biti objavljen naredne godine, u kojoj Pravni fakultet u Sarajevu obilježava 80 godina od svog osnivanja.