Vijesti / Svijet

Transport ostaje najveći klimatski izazov u Evropi. Iako željeznica nudi niskoemisionu alternativu za prevoz ljudi i robe, nastavak oslanjanja na cestovni transport održava emisije stakleničkih plinova i zagađivača na visokom nivou, navodi se u izvještaju koji je danas objavila Evropska agencija za okoliš (EEA).

Transport je ključan za moderno društvo i evropsku ekonomiju, podržava više od deset miliona radnih mjesta i doprinosi s oko pet posto bruto domaćeg proizvoda Evrpske unije.

Istovremeno, to je jedini veliki sektor u kojem su emisije stakleničkih plinova porasle od 1990. godine. U 2023. transport je činio otprilike trećinu ukupnih emisija stakleničkih plinova u EU, pri čemu je cestovni transport odgovoran za veliku većinu, prema izvještaju Održivosti evropskih sistema mobilnosti 2025, objavljenom danas.

Dostizanje ciljeva EU, uključujući klimatsku neutralnost do 2050. i ciljeve nulte emisije zagađenja do 2030., zahtijeva kontinuirane napore. Uprkos napretku u smanjenju emisija ispušnih gasova tokom proteklih decenija, transport i dalje vrši značajan pritisak na okoliš i ljudsko zdravlje.

Emisije određenih zagađivača, uključujući amonijak i dušikov oksid, ostaju teške za smanjenje, dok zagađenje bukom od transporta i dalje pogađa milione ljudi širom Evrope.

Cestovni transport ostaje dominantan i za putnički i za teretni saobraćaj. Putnički automobili čine oko 72 posto transportne aktivnosti u Evropi, dok javni prevoz nije značajno povećao svoj udio. U 2023. cestovni transport bio je odgovoran za gotovo tri četvrtine emisija stakleničkih plinova povezanih s transportom, što odražava nastavak ovisnosti sektora o fosilnim gorivima, koja su činila više od 90 posto njegove potrošnje energije.

Cestovni saobraćaj je također glavni izvor transportne buke, s oko 90 miliona ljudi u EU izloženih štetnim nivoima iznad utvrđenih granica.

Željeznički transport, nasuprot tome, nudi visoku energetsku efikasnost i niske emisije stakleničkih plinova i zagađivača zraka. Predstavlja jednu od najučinkovitijih opcija za smanjenje ekološkog otiska transporta, posebno za srednja i duga putovanja.

Međutim, evropski željeznički sistem ostaje fragmentiran, a ograničena prekogranična integracija i dalje sputava njegovu konkurentnost u odnosu na automobile i avio-prevoz. U teretnom transportu, željezničke aktivnosti su opale između 1995. i 2023., iako se očekuje rast potražnje u narednoj deceniji.

Očekuje se da će avio i pomorski transport činiti sve veći udio emisija transporta u Evropi.