Život / Nauka i tehnologija

Istorija medicine i nauke nije uvijek bila priča o napretku i spašavanju života. U pojedinim periodima, pod izgovorom „nauke“, „bezbjednosti države“ ili „napretka čovječanstva“, vršeni su monstruozni eksperimenti nad  ljudima. Mnoge žrtve bile su zatvorenici, manjine, siromašni ili ljudi koji nisu ni znali da učestvuju u eksperimentima, pa čak i djeca.

Ovo su neki od najmračnijih primjera.

1. Josef Mengele Auschwitz Concentration Camp, tokom Drugog svjetskog rata

Mengele je postao simbol nacističke medicinske brutalnosti. Posebno je bio opsjednut blizancima i genetikom. Nad djecom i zatvorenicima vršio je:

• amputacije bez anestezije,
• transfuzije krvi između blizanaca,
• ubrizgavanje hemikalija u oči,
• namjerno izazivanje bolesti.

Hiljade ljudi ubijene su ili trajno osakaćene.

2. Japanska carska vojska pod vodstvom Shiro Ishii, laboratorij smrti u Mandžuriji , prije i tokom Drugog svjetskog rata

U tajnim laboratorijama zloglasne Jedinice 731 vršeni su neki od najgorih eksperimenata u istoriji:

• vivisekcije nad živim ljudima,
• testiranje biološkog oružja,
• namjerno širenje kuge i kolere,
• smrzavanje ekstremiteta radi proučavanja gangrene.

Žrtve su bili kineski civili, ratni zarobljenici i djeca.

 Procjenjuje se da je stradalo više od 200.000 ljudi. Nakon rata, mnogi odgovorni nikada nisu izvedeni pred sud – Sjedinjene Američke Države pružile su im imunitet u zamjenu za njihove „podatke“. Ova mrlja ostaje trajna sramota poslijeratne povijesti.

3. Američka javnozdravstvena služba, Alabama, Sjedinjene Američke Države, trajao 40 godina

Stotine afroameričkih muškaraca oboljelih od sifilisa praćene su bez adekvatnog liječenja. Čak i nakon otkrića penicilina, doktorima je bilo važnije da proučavaju razvoj bolesti nego da spase pacijente. Eksperimenti su započeli 1932. godine, a završili 1972.

 Žrtve su umirale u agoniji, njihove supruge i djeca zaraženi su bolešću, a povjerenje afroameričke zajednice u zdravstveni sistem zauvijek je narušen. Ovaj skandal doveo je do osnivanja Ureda za zaštitu ljudskih istraživačkih subjekata u SAD-u.

4. Doktori Schutzstaffel, posebno Sigmund Rascher, njemački koncentracioni logor u Drugom svjetskom ratu

Zatvorenici su potapani u ledenu vodu, ostavljani goli na snijegu, izlagani ekstremnoj hladnoći do smrti.

Nacisti su pokušavali saznati koliko dugo piloti mogu preživjeti u ledenom moru nakon pada aviona.

5. Central Intelligence Agency, SAD, u periodu Hladnog rata

CIA je pokušavala razviti metode kontrole uma:

• davanjem LSD-a bez znanja ljudi,
• hipnozom,
• psihološkim manipulacijama,
• izolacijom i torturom.

Mnogi učesnici nisu ni znali da su dio eksperimenta.

6. Philip Zimbardo, Stanford University, u augustu 1971.

Studenti su podijeljeni na „zatvorenike“ i „čuvarsko osoblje“. Eksperiment je pokazao koliko brzo obični ljudi mogu postati nasilni kada dobiju moć.

Psihološko zlostavljanje postalo je toliko ekstremno da je eksperiment prekinut nakon samo šest dana.

7. United States Atomic Energy Commission i povezane institucije, na različitim lokacijama u državi, nakon razvoja nuklearnog programa

Civilima i pacijentima:

• ubrizgavan je plutonijum,
• davane su radioaktivne supstance,
• vršena su testiranja efekata zračenja bez potpunog pristanka.

Eksperimenti su bili povezani sa nuklearnim istraživanjima tokom Hladnog rata.  Mnogi su umrli od tumora, a njihove porodice desetljećima nisu znale istinu. Tek 1990-ih objavljeni su dokumenti, a vlada je morala isplatiti odštete.

8. Albert Kligman i farmaceutske kompanije, Holmesburg zatvor, više od 20 godina rađeni eksperimenti

Zatvorenici su korišteni za testiranje:

• kozmetike,
• pesticida,
• lijekova,
• hemijskih supstanci povezanih sa Agent Orange.

Mnogi su imali trajne posljedice i ožiljke.

9. Sovjetski represivni aparat pod Josephom Staljinom, gulazi širom SSSR-a, tokom Staljinove ere

Zatvorenici su korišteni za:

• testove izdržljivosti,
• ekstremni fizički rad,
• medicinska istraživanja u neljudskim uslovima.

Milioni ljudi prošli su kroz sistem gulaga.

10. Američki medicinski istraživači, Guatemala, neposredno nakon Drugog svjetskog rata

Zatvorenici, vojnici i psihijatrijski pacijenti namjerno su zaraženi:

• sifilisom,
• gonorejom,
• drugim polnim bolestima.

Sve je rađeno bez njihovog pristanka i slučaj je decenijama bio skrivan.

Ima ih još

Izdvojili smo 10 najmračnijih eksperimenata, ali se ne smiju zaboraviti niti ovi:

WILLOWBROOK HEPATITIS EKSPERIMENTI - U instituciji Willowbrook State School djeca s intelektualnim poteškoćama bila su namjerno zaraživana hepatitisom. „Istraživači“ su tvrdili da ionako postoji visoka stopa zaraze, pa su oni samo „kontrolisali okolnosti“. Javnost je bila zgrožena kada je istina otkrivena 1970-ih. Eksperiment je postao primjer zloupotrebe ranjivih skupina i potaknuo rasprave o pravima djece i etici u medicini.

BRITANSKI HEMIJSKI EKSPERIMENTI - U britanskom istraživačkom centru Porton Down vojnici su dobrovoljno pristajali na „testiranja“. No umjesto sigurnih istraživanja, bili su izloženi sarinu i drugim hemijskim otrovima. Neki su vojnici umrli, a drugi su doživotno patili od neuroloških problema. Uslijedili su sudski procesi i isplate odšteta, no mnogi slučajevi ostali su zataškani. Porton Down i danas radi, ali nosi stigmu zloglasne prošlosti.

EKSPERIMENTI S ELEKTROŠOKOVIMA I LOBOTOMIJAMA - U 20. vijeku, psihijatrija je bila brutalna. Pacijenti su tretirani elektrošokovima bez anestezije i visokim naponima. Lobotomije – hirurško uništavanje dijela mozga – izvođene su hiljadama puta, često bez stvarnog medicinskog opravdanja. Ljudi su nakon zahvata gubili osobnost, sposobnost govora i sjećanja, pretvarani u „žive biljke“. Iako su se u početku smatrale „napretkom“, danas se lobotomije smatraju jednom od najmračnijih pogrešaka moderne medicine. Ostavile su iza sebe hiljade uništenih života.