Vijesti / Svijet

DOGODILO SE NA DANAŠNJI DAN 23.05.2016

km.

1430. - Jovanka Orleanka zarobljena i predata Englezima, koji su je potom izveli na crkveni sud i 1431. osudili na smrt i spalili na lomači.

1498. - Na lomači spaljen italijanski dominikanski kaluđer Đirolamo Savonarola, politički i vjerski reformator u Firenci.

1514. - U Mađarskoj počela je seljačka buna pod vođstvom plemića Đerđa Dosa. Četiri meseca kasnije ustanak je ugušen, Doso ubijen.

1618. - Pobunom Čeha protiv Habsburške monarhije u Pragu izbio je Tridesetogodišnji rat, najsvirepiji sukob feudalne epohe u Evropi. Razljućeni građani su - slično kao u pobuni husita u tom gradu protiv rimokatolika 1419. - izbacili kroz prozor Gradske vijećnice namjesnike cara Ferdinanda Drugog Austrijskog, smatrajući ih krivcima što su rimokatolici srušili dvije protestantske crkve kod Praga. U ratu, koji je izbio protiv carske vojske, protestantskim Česima su priskočili u pomoć Danska, kasnije Švedska, Britanija, čak i rimokatolička Francuska. Rat je obilježen masovnim pustošenjima i krajnjim svirepostima, u čemu su prednjačili rimokatolici pod uticajem jezuita, koji su raspalili mahnito djelovanje inkvizicije. Gubici su bili ogromni - stanovništvo Njemačke je svedeno na manje od polovine, a Češke na petinu predratnog broja. Rat je okončan Vestfalskim mirom 1648, kojim je Francuska dobila od Njemačke Alzas i dijelove Lorene, Švedska Istočnu Pomeraniju i posjede na ušćima velikih njemačkih rijeka, Holandija i Švajcarska su stekle nezavisnost, a u Njemačkoj, koja se raspala na oko hiljadu državica, feudalci su dobili gotovo potpun suverenitet, a carevi iz dinasije Habsburg su izgubili stvarnu vlast.

1908. - Rođen je američki fizičar Džon Bardin, dvostruki dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1956. i 1972. Sa Vilijamom Šoklijem izumio je tranzistor.

1915. - Italija je u Prvom svjetskom ratu objavila rat Austro-Ugarskoj.

1920. - Osnovana je Komunistička partija Indonezije, prva takva politička organizacija u Aziji.

1939. - Njemački nacistički diktator Adolf Hitler odlučio da započne Drugi svjetski rat, rekavši pred 14 najviših njemačkih komandanata: "Ovoga puta nema mnogo da se raspravlja. Imaćemo rat. Odlučio sam da zbrišem Poljsku. Od uspjeha ovog poduhvata zavisi uspjeh svega što poslije toga dolazi. Mi sada odlučujemo o sudbini Njemačke za hiljadu godina". Rat je počeo invazijom na Poljsku 1. septembra 1939.

1945. - Uhapšen je Heinrich Himmler (1900.- 1945.), glavni organizator Holokausta, jedan od najvećih masovnih ubojica ljudske povijesti. Bio je na listi za suđenje u Nürnbergu, zajedno sa ostalim nacistima, no izvršio je samoubojstvo popivši tabletu cijankalija dan nakon hapšenja.

1949. - Osnovana Savezna Republika Njemačka, s Bonom kao glavnim gradom.

1951. - Narodna Republika Kina okupirala je Tibet, široko planinsko područje u centralnoj Aziji.

1960. - Agenti izraelske tajne službe Mosad uhvatili su u Argentini nacističkog ratnog zločinca Adolf Eichmann. Na suđenju u Jerusalemu Ajhman je osuđen na smrt vješanjem.

1992. - Lisabonski protokol: SAD, Bjelorusija, Kazakhstan, Rusija i Ukrajina potpisuju sporazum START, ugovor o smanjenju proturaketnog naoružanja.

2001. - Kantonalni sud u Mostaru počeo je istražni postupak o odgovornima za rušenje Starog mosta. Optuženi su pripadnici HVO-a - Tomo Topić, Dražen Rezić i Senaid Čavčić.

2007. - Sudsko vijeće Specijalnog suda u Beogradu osudilo je dvanaestoricu optuženih za ubistvo premijera Srbije Zorana Đinđića na ukupno 378 godina zatvora.