Vijesti / Svijet

660. pne. – Jimmu Tenno osniva Japan i postaje njegov prvi car (tradicionalni datum).

1752. – Otvorena je prva bolnica u Americi, Pennsylvania Hospital.

1814. – Proglašena je samostalnost Norveške od Danske.

1873. – Pod pritiskom republikanaca abdicirao je španski kralj Amadeo i proglašena je prva španska republika.

1889. – Japan je dobio ustav, kojim je određeno da zemlja ima dvodomni parlament, ali je car zadržao izvršnu vlast.

1929. – Sporazumom u Luteranu Italije i Svete stolice stvorena je nezavisna papska država Vatikan, čime je riješeno tzv. “rimsko pitanje”, spor italijanske države i Svete stolice nastao 1870, poslije priključenja Italiji papske države i grada Rima. Vatikan je u središtu Rima, ograđen zidinama i zauzima 44 hektara. Prema ustavnom uređenju je apsolutna monarhija, teološko-hijerarhijska država u službi Svete stolice kao vrhovne vlasti rimokatoličke crkve.

1945. – U Jalti na Krimu završena je konferencija vođa tri velike sile antihitlerovske koalicije, na kojoj su sovjetski lider Josif Staljin, predsjednik SAD Franklin Roosevelt i britanski premijer Winston Churchill uskladili vojne planove za okončanje rata protiv Njemačke i Japana i odredili nove odnose u Evropi i svijetu poslije rata. Trojica lidera usvojili su rezolucije o “slobodnoj Evropi” i dogovorili se o osnivanju UN-a kao opšte međunarodne organizacije za mir i bezbjednost u svijetu. Kominike o podjeli Njemačke na tri zone i uspostavljanju Centralnog komesarijata kao kontrolne komisije tri sile, sa sjedištem u Berlinu, izdat je 13. februara. Riješeno je da se predloži Francuskoj da učestvuje u tome, zatim da Njemačka plati ratnu odštetu i vrati opljačkane vrijednosti, da se sazove konferencija svih nacija 25. aprila radi stvaranja UN-a i prihvaćeni su njeni osnovni principi. Donesene su i odluke o bivšim “satelitima” Njemačke, o pomoći bivšim okupiranim zemalja, o poljskoj vladi i granicama, o Jugoslaviji kojoj je preporučeno da sprovede u djelo sporazum Josipa Broza i Ivana Šubašića za osnivanje jedinstvene vlade. Postignut je i sporazum o stupanju SSSR-a u rat protiv Japana, a Moskva je zauzvrat dobila južni dio poluostrva Sahalin, Kurilska ostrva, pravo na korištenje luke u Port Arturu i na Kineskoistočnu i Južnomandžursku željeznicu. Takođe je dogovoreno da Ukrajina i Bjelorusija budu priznate kao suverene i nezavisne države u UN-u. Suverenost je bila formalna, a SSSR je na taj način dobio još dva glasa u svjetskoj organizaciji.

1958. – Tunis je obavijestio Francusku da njeni ratni brodovi više neće moći da koriste luku Bizerta.

1963. – Beatlesi su započeli snimanje svojeg prvog albuma pod nazivom “Please Please Me”.

1970. – Japan je postao četvrta zemlja u svijetu koja je lansirala vještački satelit.

1971. – Na ceremonijama u Moskvi, Washingtonu i Londonu 63 zemlje su potpisale sporazum o zabrani skladištenja nuklearnog oružja na dnu mora i okeana.

1975. – Prvi put u Velikoj Britaniji šef jedne političke partije je postala žena – za predsjednicu Konzervativne stranke izabrana je Margaret Thatcher.

1979. – Iranski premijer Shapour Bakhtiar podnosi ostavku nakon što u Teheranu dva dana traju ulične borbe.

1990. – Lider Afričkog nacionalnog kongresa Nelson Mendela oslobođen je poslije 27 godina provedenih u južnoafričkim zatvorima.

1994. – Slijetanjem na Zemlju šatla “Discovery”, s pet američkih astronauta i jednim ruskim kosmonautom, okončana je prva američko-ruska space shuttle misija.

1997. – Nakon tromjesečnih građanskih protesta i pod pritiskom međunarodne javnosti predsjednik Srbije Slobodan Milošević priznaje rezultate lokalnih izbora na kojima je pobijedila opoziciona koalicija “Zajedno”.

2001. – Oko 7.500 ljudi demonstriralo je u Njemačkoj protiv marša neonacista koji je okupio oko 250 pristalica.

2011. – Egipatski predsjednik Hosni Mubarak podnosi ostavku, nakon tridesetogodišnje vladavine.

2012. – U hotelskoj sobi na Beverly Hillsu, u Los Angelesu pronađena je mrtva američka pjevačica i glumica Whitney Houston (1963.- 2012.).