Vijesti / Svijet

1497. – Vasco da Gama prošao je ušće Velike riblje rijeke i krenuo u Evropljanima dotad nepoznate vode.

1653. – Vođa engleskih parlamentarista u građanskom ratu protiv monarhista Oliver Cromwell, odbivši titulu kralja, proglašen je lordom protektorom Engleske, Škotske i Irske.

1773. – Nezadovoljna visokim uvoznim carinama i britanskom kolonijalnom vlašću, grupa američkih kolonista, obučena u indijansku nošnju, u bostonskoj luci je pobacala u more sanduke čaja s jednog britanskog broda. Taj događaj, kasnije nazvan “bostonska čajanka”, nagovijestio je američki rat za nezavisnost, započet 1775.

1838. – Buri su se, tokom Velike seobe, bježeći od britanske kolonijalne vlasti, sukobili sa plemenom Zulu i u bici na Krvavoj Rijeci pobili 3.000 pripadnika tog južnoafričkog plemena.

1885. – U Sarajevu je počeo da izlazi srpski književni list “Bosanska vila”, časopis “za zabavu, pouku i književnost”. Pokrenut kao časopis koji će se baviti srpskom kulturnom baštinom, vremenom prerastao u ugledan list u kojem su objavljivali istaknuti pisci svih nacionalnosti i književnici van bosanskohercegovačkog kruga. Do 1887. ga je uređivao Nikola Šumonja, a potom do zabrane 15. juna 1914. Nikola Kašiković.

1916. – Ubijen je ruski monah i pustolov Grigorij Raspućin, koji je, kao tobožnji vidovnjak i čudotvorac uspio da se nametne za osobu od povjerenja posljednjem ruskom caru Nikoli II i njegovoj ženi carici Aleksandri, koja mu je bila ljubavnica. Ubila ga je grupa oficira da bi spasili ugled monarhije.

1942. – Vrhovna komanda nacističke Njemačke je u Drugom svjetskom ratu izdala direktivu za borbu protiv partizana, u kojoj je, suprotno odredbama Ženevske konvencije, jedinicama naređeno da upotrijebe sva sredstva, čak i prema ženama i djeci, i da zbog toga nijedan njemački vojnik ne smije da bude pozvan na odgovornost.

1944. – Nijemci su u Drugom svjetskom ratu u Ardenima, jakom artiljerijskom pripremom i spuštanjem 1.500 padobranaca, počeli kontraofanzivu na Zapadnom frontu, iznenadivši američke snage. U borbama, okončanim njemačkim porazom, saveznici su izgubili 77.000 vojnika, a Nijemci 130.000.

1949. – U Bugarskoj je izvršena smrtna kazna nad Trajčom Kostovom, dugogodišnjim istaknutim liderom Komunističke partije Bugarske. On je na montiranom političkom procesu u Sofiji osuđen zbog “titoizma”.

1949. – Vođa borbe za nezavisnost Ahmed Sukarno izabran za prvog predsjednika Indonezije poslije sticanja nezavisnosti zemlje od Holandije.

1971. – Indijske trupe zauzele Daku i sutradan se predala pakistanska armija od 90.000 vojnika u Istočnom Pakistanu, pa je nezavisnost Bangladeša – proglašena 26. marta 1971. – postala stvarna. Poslije proglašenja nezavisnoti izbio je građanski rat u koji se umiješala pakistanska armija, ali su indijske trupe 4. decembra 1971. objavile rat Pakistanu i priskočile u pomoć “Oslobodilačkoj armiji Istočnog Bengala”.

1991. – Boris Jeljcin i Mihail Gorbačov složili se o raspuštanju Sovjetskog Saveza i proglašenju nove zajednice država u novoj godini.

1993. – Šest zemalja članica Evropske unije (Velika Britanija, Nemačka, Francuska, Italija, Holandija i Danska), uprkos protivljenju Grčke, priznalo je Bivšu Jugoslovensku Republiku Makedoniju.

1995. – Završena je misija UNPROFOR-a u Bosni i Hercegovini, a odlukom Savjeta bezbjednosti UN-a ovlašćenja preuzimaju snage NATO-a.

1995. – Izraelska armija se povukla iz Kalkilije, četvrtog od šest gradova na Zapadnoj obali koji su, prema sporazumu Izraela i PLO, prepušteni palestinskoj samoupravi.

2002. – Pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (ICTY) počela je trodnevna rasprava o presudi bivšoj predsjednici Republike Srpske Biljani Plavšić. Osuđena je za ratne zločine na 11 godina zatvora, nakon što je priznala krivicu za planirane sistematske zločine nad Bošnjacima i Hrvatima. U septembru 2009. Haški tribunal odobrava njeno oslobađanje prije isteka pune kazne.

2003. – U haškom tribunalu počelo je suđenje penzionosanom generalu bivše JNA Pavlu Strugaru, optuženom za kršenje zakona i običaja ratovanja prilikom napada na Dubrovnik 6. decembra 1991. godine.

2004. – Američki ambasador u BiH Douglas McElhaney objavio da je američka Vlada zaledila sredstva Srpskoj demokratskoj stranci (SDS) u SAD zbog nesaradnje sa Haškim sudom i zabranila finansijsko poslovanje američkih državljana sa ovom strankom. Američka Vlada zabranila je ulazak u SAD pojedincima iz rukovodstva SDS-a i Partije demokratskog progresa, koja će trajati dok ne dokažu punu saradnju sa Tribunalom. Treća mjera predviđa da Vlada SAD pojača ograničenje američke pomoći Republici Srpskoj.